1- Bu ameliyat hangi durumlarda, kimlere uygulanır?
Diz protezi ameliyati diz ekleminde oluşan kireçlenme sonrası ağrı yürümede zorluk gece ağrısı gibi bulguların olduğu ve bunun için uygulanan ameliyat dışı tüm tedavi yöntemlerinin uygulandığı ( ilaç, eklem içi enjeksiyon fizik tedavi vb ) ve bu tedavilerden sonuç alınamadığı durumlarda uygulanan bir ortopedinin en başarılı ameliyatlarından bir tanesidir. Yoğun olarak 55 yaş üzerindeki hastalarda uygulanıyor. Ama protez haricinde diğer ameliyatların ise yaramadığı daha en genç yaslarda da uygulanıyor.
2- Ameliyatta ne yapılıyor
Diz ekleminde kemik üzerini örten beyaz, pürüzsüz ve kaygan kıkırdak doku bulunur. Bu doku yaşlanma, romatizmal hastalıklar veya yaralanmalar sonucu aşınabilir. Kıkırdak hasarlandığında kemikler sürtünür; bu da ağrı, hareket kısıtlılığı, takılma ve şişliğe yol açar. Hastalar sıklıkla “Çok hareket ediyorum, nasıl kireçlenirim?” diye sorar. Oysa kireçlenme dediğimiz durum aslında kıkırdak aşınmasıdır. Hasta hareket etmezse ağrı olmaz ama bu çözüm değildir. Bu nedenle diz protezi ameliyatı önerilir. Ameliyatta hasarlı kıkırdak, kemik, menüsküs ve bağlar temizlenir. Ardından metal ve polietilenden oluşan implantlar yerleştirilir. Tüm eklem yıpranmışsa total diz protezi, sadece tek taraf hasarlıysa yarım diz protezi uygulanır.
3- Kişileştirilmiş Robotik diz protezinin klasik yönteme göre avantajı nedir?
Diz protezi ameliyatında hastanın orijinal doğal eklem yapısı ne kadar iyi taklit edilirse hasta memnuniyeti o kadar yüksek olur. Her insanın eklem yapısı, boyutları, eklem çizgisi ve doğal açısı farklıdır. Herkese aynı sabit açılarda kemik kesme işlemi yapılırsa, hasta ancak kendi doğal açıları bu değerlere denk geliyorsa memnun olur. Yaygın uygulanan teknikte protez, kalça-diz-ayak bileği merkezlerinden geçen düz çizgiye dik olacak şekilde yerleştirilir. Ancak yapılan bir çalışmada yaklaşık 5000 diz eklemi incelenmiş ve bu çizginin eklem hattını doğal açıyla kesme oranı sadece binde bir bulunmuştur. Bu teknikle hastanın doğal dizini taklit etme ihtimali sadece binde birdir. Bu durum, diz protezi sonrası görülen %20’lere varan memnuniyetsizliğin önemli bir sebebi olabilir.
4- Kişileştirilmiş Diz protezi Nedir?
Kişiye özel robotik diz protezi ameliyatlarında eklemin mevcut durumu robotik sisteme tanıtılır. Bu işlem ameliyat öncesi tomografi ile eşleştirme veya ameliyat sırasında özel prob ile 3 boyutlu sanal görüntü oluşturularak yapılır. Tomografide radyasyon maruziyeti göz ardı edilmemelidir. Sanal görüntüler üzerinde eklem boyutları, doğal açı ve bağ dengesi tespit edilir. Kıkırdak ve kemikteki aşınma miktarı belirlenir. Ardından konulacak protezin kaplayacağı hacim kadar kemik tıraşlama işlemi planlanır. Çünkü protez hacmi kadar kemik hazırlanmazsa eklem çok sıkı veya çok gevşek olur. Bu sayede aşınmış eklem yüzeyi yenilenir. Hasta doğal dizi gibi hareket eder ve fonksiyonlarına döner. Bu yüksek doğruluk ve hassasiyeti sağlamak için teknoloji şarttır. Günümüzde robotik diz protezi cerrahisi güvenli ve başarılı şekilde uygulanmaktadır.
5- Ameliyatı robot mu yapıyor, nasıl yapılıyor?
Ameliyatın her aşaması doktorun kontrolünde yapılıyor. Hastaya özel yapılacak ameliyat planının doğru ve yüksek hassasiyette bir şekilde ameliyat sırasında uygulanmasında bize yardımcı oluyor. Çünkü milimetrik hesaplamalar yapılıyor. Bunu standart diz protezi ameliyatında ölçüm yaparken yüksek hassasiyette ve tekrarlayan doğrulukta uygulamak mümkün olmuyor.
6- Ameliyat yöntemi açık mı, yoksa kapalı cerrahi mi?
Robotik cerrahi de diğer standart diz protez ameliyat gibi açık yapılan bir ameliyattır.
7- Ameliyat ne kadar sürüyor?
Ortalama 55 -75 dakika suren bir ameliyat. Bu süre robotik sistemin ameliyatta uygulanması için gereken bir hazırlık süresi olmasına rağmen standart yöntem ile yapılan diz protezi ameliyatı ile ayni sürede yapılabiliyor. Çünkü robotik cerrahi yapılan planı bir uygulama imkânı tanıdığı için standart yöntemde bazen ihtiyaç duyulan ilave işlemler (tekrar kemik kesme , bağ gevşetme vb) ile vakit kaybı olmuyor.
8- Ameliyattan sonra ne zaman ayağa kalkar ve yürür?
Ameliyattan sonra ertesi gün hasta ayağa kalkıp walker ( yürüteç) desteği ile üstüne basmaya başlar.
9- Ameliyattan sonra kaç gün hastanede kalmak gerekir?
Tek diz protezi ameliyatından sonra hastanın genel durumu iyiyse 1 gün yatması gerekir. iki taraflı diz protez ameliyatlarında ise bu süre ortalama 2-3 gündür.
10- Araba ne zaman kullanırım?
Sol diz protezi ve hasta otomatik araç kullanıyorsa ortalama 1 ay sonra kullanmaya baslar. Aksi halde belirli bir kas gücüne ve eklem hareketleri açıklığına kavuştuktan sonra ortalama 2 -3 sonra kullanmaya başlar.
11-Enfeksiyon riski var mıdır?
Aslında enfeksiyon riski robotik diz protezinde de standart yöntemde enfeksiyon oranları hemen hemen aynıdır. Ancak ameliyat sonrası ağrı, ağrı kesici ihtiyacı, hareket açıklığı, hasta memnuniyeti, günlük yasam faaliyetlerine dönüş acısından bakıldığı robotik cerrahi daha üstün diyebiliriz.
12- MR çektirmede sakınca yaşar mıyım?
Hiçbir sakınca yoktur, buda kamu spotu olsun, MR çekimi yapan radyoloji teknisyeni arkadaşlarımıza sesleniyorum. Diz veya kalça protezi veya herhangi ortopedik implant ameliyatından sonra hasta bu bölge ile ilgili bir şikâyeti yoksa hastaların MR çektirmesinde bir sakınca yoktur. Bunun için ortopedi doktorundan onay almanıza gerek yok.
13- Protez ne kadar süre dayanır?
Ortala 15-20 sene bir ömrü var. Biliyoruz ki protez ameliyatlarının revizyon dediğimiz protez değiştirme ameliyatlarının çoğu 15-20 sene olmadan değiştirme ihtiyacı olan hastalar. Enfeksiyon. Aşınma, gevşeme, ağrı, hareket kısıtlılığı başlıca sebeplerdir. Belki enfeksiyon açısından bir avantajı olmaz ancak hastaya uygun ve doğru hassas robotik cerrahi ile ağrı , hareket kısıtlılığı, gevşeme ve erken aşınmaya sebep olacak riskler bertaraf edilerek erken revizyon ameliyatına ihtiyaç olmaz
14- Ameliyat sonrası dizdeki ödem, kızarıklık, morarma ne zaman geçer?
Bu sık karşılaşılabilen ama 2-3 hafta içerisinde düzelen geçici bir durumdur.
15- Her iki diz aynı anda yapılır mı?
Eğer hastanın iki dizinde de protez ameliyatı yapılması gerekiyorsa ikisinde aynı anda yapmayı tercih ederiz. Çünkü hasta ağrı duymaya devam edecektir. Ameliyat olmayan dizde problem devam ettiği için fonksiyon ve yürüme zor olacaktır. Hastanın genel durumu buna uygun ise ve hastada böyle bir tercih yaparsa ikisinide aynı anda yapmak doğru olacaktır.
© 2022, Op. Dr. Murat Kezer. All Rights Reserved.
